Ten artykuł dotyczy Polaków za granicą. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Diaspora polska, potocznie Polonia (z łac. Polonia – Polska) – termin określający Polaków mieszkających poza granicami Polski.
Niektórzy za Polonię uznają tylko polską emigrację, nie określając tym mianem osób mieszkających na terenach, które po 1939 roku przestały wchodzić w skład państwa polskiego, i ich potomków. Argumentem za tym stanowiskiem jest stwierdzenie, że ludzie ci nie wyjechali z Polski, tylko zmieniły się granice kraju. Oni sami też uznają się za Polaków, a nie za Polonię. Polaków tych określa się mianem mniejszości polskiej.
Spis treści |
Liczebność Polonii
Według danych szacunkowych poza terytorium Polski mieszka do 21 milionów Polaków i osób pochodzenia polskiego. W Polsce mieszka ok. 38,1 mln Polaków (stan na 2008 r.).
Skupiska Polaków i osób polskiego pochodzenia w świecie.
Państwo i liczba Polaków (od 10 osobowych skupisk):
| Kraj | Liczebność | Uwagi (% ogółu ludności, rok spisu) | |
|---|---|---|---|
| Afganistan |
100
|
||
| Albania |
50
|
||
| Algieria |
250
|
||
| Andora |
10
|
||
| Angola |
50
|
||
| Arabia Saudyjska |
100
|
||
| Argentyna |
450 000
|
||
| Armenia |
1 200
|
||
| Australia |
200 000
|
||
| Austria |
55 000
|
||
| Azerbejdżan |
1 000
|
||
| Bahrajn |
130
|
||
| Bangladesz |
20
|
||
| Belgia |
70 000
|
||
| Białoruś |
396 000
|
oficjalnie (3,9%, 1999), pozarządowe szacunki do 900 000 | |
| Boliwia |
500
|
||
| Bośnia i Hercegowina |
350
|
||
| Brazylia |
1 800 000
|
||
| Bułgaria |
2 600
|
||
| Chile |
10 000
|
||
| Chiny |
300
|
||
| Chorwacja |
567
|
oficjalnie (<0,001%, 2001); szacunkowo 2 400 | |
| Cypr |
500
|
||
| Czechy |
51 968
|
oficjalnie (0,5%, 2001); szacunkowo 100 000 | |
| Dania |
20 000
|
||
| Dominikana |
100
|
||
| Egipt |
600
|
||
| Ekwador |
100
|
||
| Estonia |
2 193
|
oficjalnie (0,1%, 2000); szacunkowo 5 000 | |
| Etiopia |
100
|
||
| Finlandia |
5 000
|
||
| Filipiny |
100
|
||
| Francja |
1 050 000
|
||
| Ghana |
100
|
||
| Grecja |
50 000
|
||
| Gruzja/Abchazja |
6 000
|
||
| Gujana |
100
|
||
| Gwatemala |
100
|
||
| Hiszpania |
45 000
|
||
| Holandia |
60 000
|
||
| Honduras |
100
|
||
| Indie |
100
|
||
| Indonezja |
100
|
||
| Irak |
100
|
||
| Iran |
100
|
||
| Irlandia |
80 000
|
okresowo 250 tys. | |
| Islandia |
7 000
|
||
| Izrael |
4 000
|
||
| Japonia |
600
|
||
| Jemen |
50
|
||
| Jordania |
250
|
||
| Kamerun |
100
|
||
| Kanada |
900 000
|
||
| Kazachstan |
100 000
|
||
| Kenia |
100
|
||
| Kirgistan |
1 400
|
||
| Kolumbia |
3 000
|
||
| Kongo |
100
|
||
| Korea Południowa |
100
|
||
| Korea Północna |
11
|
||
| Kostaryka |
200
|
||
| Kuba |
150
|
||
| Kuwejt |
250
|
||
| Liban |
700
|
||
| Libia |
350
|
||
| Liechtenstein |
10
|
||
| Litwa |
235 000
|
oficjalnie (6,7%, 2001); szacunkowo 300 000 | |
| Luksemburg |
3 000
|
||
| Łotwa |
60 416
|
oficjalnie (2,5%, 2000); szacunkowo 75 000 | |
| Macedonia |
162
|
oficjalnie (<0,001%, 2000); szacunkowo 600 | |
| Madagaskar |
80
|
||
| Malezja |
100
|
||
| Malta |
30
|
||
| Maroko |
500
|
||
| Mauretania |
100
|
||
| Meksyk |
10 000
|
||
| Mołdawia |
10 000
|
||
| Monako |
100
|
||
| Mozambik |
10
|
||
| Niemcy |
2 000 000
|
||
| Nikaragua |
100
|
||
| Nigeria |
100
|
||
| Norwegia |
18 000
|
||
| Nowa Zelandia |
6 000
|
||
| Panama |
200
|
||
| Papua-Nowa Gwinea |
20
|
||
| Paragwaj |
10 000
|
||
| Pakistan |
50
|
||
| Peru |
5 000
|
||
| Portugalia |
3 000
|
||
| Republika Południowej Afryki |
35 000
|
||
| Rosja |
95 000
|
oficjalnie (<0,001%, 1989); szacunkowo 300 000 | |
| Rumunia |
10 000
|
||
| Rwanda |
100
|
||
| Senegal |
100
|
||
| Serbia i Czarnogóra |
1 200
|
||
| Singapur |
200
|
||
| Słowacja |
10 000
|
szacunkowo 140 000 | |
| Słowenia |
200
|
||
| Stany Zjednoczone |
9 292 875
|
oficjalnie (3,3%, 2000); szacunkowo 10 600 000 | |
| Sudan |
100
|
||
| Syria |
600
|
||
| Szwajcaria |
20 000
|
||
| Szwecja |
100 000
|
||
| Tadżykistan |
2 000
|
||
| Tajlandia |
100
|
||
| Tajwan |
100
|
||
| Tanzania |
100
|
||
| Tunezja |
500
|
||
| Turcja |
1 000
|
||
| Turkmenistan |
5 000
|
||
| Uganda |
100
|
||
| Ukraina |
144 100
|
oficjalnie (0,003%, 2001); szacunkowo 900 000 | |
| Urugwaj |
10 000
|
||
| Uzbekistan |
5 000
|
||
| Watykan |
50
|
||
| Wenezuela |
4 000
|
||
| Węgry |
20 000
|
||
| Wielka Brytania |
250 000–500 000
|
w zależności od brytyjskich czy polskich źródeł internetowych, przebywających sezonowo (wg szacunków pozarządowych od 100 do 800 tys. – Londyn, Ealing, Manchester, Birmingham) | |
| Wietnam |
100
|
||
| Włochy |
100 000
|
||
| Wybrzeże Kości Słoniowej |
100
|
||
| Zambia |
100
|
||
| Zimbabwe |
800
|
||
| Zjednoczone Emiraty Arabskie |
3 000
|
Powyższe dane podają czasami znacznie większą liczebność Polaków niż inne statystyki, np. spisy powszechne, i nie muszą oznaczać rzeczywistej populacji a jedynie zbliżoną (szacunkową). W niektórych państwach podczas spisów nie zbiera się danych dotyczących narodowości, w takich przypadkach jedynym źródłem informacji są dane szacunkowe.
Główne ośrodki polonijne
- Stany Zjednoczone: stany Illinois, Michigan, Wisconsin, Nowy Jork, New Jersey,
- Chicago – blisko 1,5 mln (największe skupisko Polaków poza Polską),
- Detroit – 400 tys., w stanie Michigan mieszka w sumie prawie 1 mln Polaków,
- New York City Metropolitan Area – 700 tys., w stanie Nowy Jork jest w sumie ponad 1 mln,
- polskie dzielnice w paru miastach USA: Chicago – Jackowo (Milwaukee Av), Chicago – Trojcowo, Detroit – Hamtramck, Nowy Jork (Brooklyn-Greenpoint), Filadelfia – Richmond,
- ponadto: Cleveland, Buffalo, Milwaukee, Columbus, Boston, Baltimore, Filadelfia, Portland, Los Angeles, San Francisco, Miami, Waszyngton, Seattle, Sandusky, Pulaski i miejscowości o polskich nazwach jak Warsaw (skupiska powstały po latach 1850–1990).
- Niemcy: dawne Niemcy Zachodnie (zwłaszcza stara emigracja i emigracja lat 80.),
- Zagłębie Ruhry – 700 tys., (Dortmund, Krefeld, Recklinghausen, Düsseldorf)
- Berlin – 180 tys.,
- Hamburg i okolice – 110 tys.,
- Brema – 30 tys.,
- Hanower, Frankfurt, Monachium,
- polskie skupiska w niemieckich miastach: Berlin – Tempelhof, Hamburg – Billstedt/Mümmelmannsberg oraz Neu-Allermöhe (Bergedorf-Lohbrügge)
- Brazylia: Stany Parana, Rio Grande do Sul, Santa Catarina, São Paulo, Rio de Janeiro
- Kurytyba w Stanie Parana uchodzi za wielka kolebkę emigracji chłopskiej
- Parana – według danych polonijnych 700 tys.,
- Santa Catarina – około 280 tys.,
- Rio Grande do Sul – 300 tys.
- Ukraina: Lwów, obwody żytomierski i chmielnicki (mniejszość polska), Kijów – ponad 10 tys.
- Francja: Paryż – ponad 300 tys. (Wielka Emigracja i emigracja solidarnościowa) oraz regiony północno-zachodnie (emigracja robotnicza)
- Białoruś: obwód grodzieński – 294 000 (24,8% mieszkańców), obwody brzeski, miński i witebski (społeczność polska na Kresach Wsch.)
- Kanada: Toronto – 220 tys. (szczególnie Roncesvalles Avenue i okolice oraz Brampton i Mississauga), Winnipeg (55 tys.), Montreal (40 tys.), Vancouver (60 tys.), Edmonton (55 tys.), Calgary (40 tys.) (Polonia przed- i powojenna oraz następne pokolenia), London (Kanada) (18 tys.)
- Rosja: Moskwa (7 200 osób wg spisu powszechnego), Sankt Petersburg (dawna diaspora – 6 100 osób) i Syberia (Polacy wywiezieni przymusowo), obwód omski (ok. 2 800 osób), Kraj Krasnojarski (ok. 2 500), obwód irkucki (ok. 2 300), obwód kemerowski (ok. 1 400), obwód tomski, obwód nowosybirski (po ok. 1 300). Skupiska ludności polskiej występują także w Południowym Okręgu Federalnym – Kraj Krasnodarski (ok. 3 000), obwód rostowski (ok. 1 800), Kraj Stawropolski oraz obwód wołgogradzki (po ok. 1 300 osób), a także w Nadwołżańskim i Uralskim Okręgu Federalnym (np. w samym obwodzie tiumeńskim – 3 400 osób). Jednak okręgiem federalnym, w którym narodowość polską deklaruje największa liczba ludności zarówno w liczbach bezwzględnych, jak i względnych (0,13% ogółu ludności) jest Północno-Zachodni Okręg Federalny (18 000 Polaków wg danych spisu powszechnego). Znajdują się w nim także jedyne dwa podmioty federalne Rosji, w których Polacy stanowią ponad 0,4% ludności (Republika Karelii oraz obwód kaliningradzki). W Bijsku (Ałtajski kraj) mieszka 150 rodzin polskiego pochodzenia, do miejscowego Centrum Polskiego przynależy 70 osób. W Barnaule odpowiednio 2 razy więcej. Wierszyna, 500-osobowa wieś istniejąca od 1911 roku na Syberii zamieszkana przez potomków Polaków agitowanych przez urzędników carskich.
- Litwa: Wilno – 120 tys., rejony Sołeczniki, wileński, świeciański, trocki, janowski, koszedarski, kiejdański oraz kowieński (Polacy na Kresach Wschodnich)
- Argentyna: Buenos Aires – 140 tys., Cordoba, Rosario, Santa Fe (XX wiek)
- Australia: Sydney – 50 tys., Melbourne – 50 tys., Adelaide, region Victoria (po 1945 roku)
- Wielka Brytania: Anglia – Londyn (400 tys.), Ealing, Manchester, Crewe, Birmingham; też Szkocja i Irlandia Płn. (do 30 tys.) (polscy wojskowi z II wojny światowej, dawni azylanci polityczni i emigracja zarobkowa). Sezonowo pracuje do 1 mln Polaków w całym państwie.
- Kazachstan: okolice miasta Kokczetaw, Astana, Ałma-Ata, Karaganda (etniczna ludność polska wywieziona przed i w czasie wojny)
- Szwecja: Sztokholm – 30 tys., Malmö, Göteborg (emigracja 1960–?)
- Czechy: Śląsk Cieszyński – 70 tys. (ludność pochodzenia polskiego)
- Łotwa: Dyneburg, Lipawa, Ryga, Kraslaw, Rzeżyca, Jełgawa (etniczni Polacy)
- Belgia: Antwerpia, okręgi Liège i Limburgia (emigranci z różnych dekad). W Brukseli i Charleroi mieszka po ok. 20 tys. Polaków.
- Austria: Wiedeń – 30 tys., Graz, Linz, Löben
- Grecja: Ateny – 30 tys.
- Włochy: Rzym, Katania i Palermo (Sycylia), Bolonia, Wenecja, Padwa, Mediolan, Marche (Ankona)
- RPA: Kapsztad i Johannesburg (emigracja o wyższym wykształceniu)
- Holandia: Rotterdam, Amsterdam, Haga, Utrecht oraz regiony Limburgia i Brabancja
- Dania: Kopenhaga i Nykøbing
- Węgry: Budapeszt, Tatabánya, Komárom, Derenk
- Szwajcaria: Zurych, Winterthur, Sankt Gallen, Genewa, Lozanna
- Rumunia: Bukowina i Bukareszt
- Urugwaj: Montevideo, Punta del Este
- Nowa Zelandia: Wellington – 1 200 osób, Auckland
- Norwegia: Oslo, Moss, Halden, Spitsbergen
- Finlandia: Helsinki, Tampere, Turku
- Turcja: Adampol – Polonezköy pod Stambułem (ludzie o rodowodzie polskim)
- Mołdawia: Bielce, Styrcza (Stîrcea)
- Irlandia: Dublin, Cork, Kilkenny (wzrost po 2004 roku maksimum 250 tys. Polaków w całym państwie)
- Chiny: Hongkong, Pekin, Szanghaj, Makau, Mandżuria (w sąsiedniej Mongolii mieszka według niepotwierdzonych informacji 500 osób polskiego pochodzenia)
- Japonia: Tokio
- Hiszpania: Madryt, Barcelona (mocny wzrost po 2004 r.)
- Islandia: Reykjavík, zakłady celulozy (zwłaszcza po 2004 r.)
- Słowacja: przy granicy z Polską
- Paragwaj: Asunción, regiony przy granicy z Argentyną
- Peru: Lima
- Chile: Santiago de Chile
- w Izraelu i w Autonomii Palestyńskiej 300 tys. osób rozmawia w języku polskim.
Statystyka (2006) przedstawia największe skupiska polonijne na świecie. Warto jednak zwrócić uwagę, że Polonia istnieje również w takich miejscach jak Oceania, Birma, Katar, Nepal, Salwador, Trynidad, Surinam, Antyle Holenderskie, Barbados, Mali oraz Antarktyda (polska stacja badawcza). Zakłada się, że nie ma na świecie państwa, w którym nie mieszka chociaż jeden Polak. Nawet w Laosie i Kambodży odnotowano obecność kilku Polaków.
Przyczyny emigracji
Polscy emigranci pochodzą z kilku fal migracji:
- uchodźcy po powstaniach narodowych w XIX w. (głównie do Francji, Wielkiej Brytanii, Szwajcarii, Niemiec i Ameryki Północnej),
- emigracja zarobkowa w II poł. XIX w. aż do 1939 r. (robotnicy głównie do Francji, Belgii i Niemiec; chłopi do Stanów Zjednoczonych, Kanady, Brazylii i Argentyny),
- emigracja na skutek II wojny światowej oraz z przyczyn politycznych po wojnie,
- emigracja polskich Żydów na skutek napięć narodowościowych i prześladowań antysemickich (w różnych falach i okresach, przed wojną i po wojnie, m.in. tzw. emigracja pomarcowa lat 1968–71)
- emigracja z przyczyn ekonomicznych i politycznych w latach 80. XX wieku,
- emigracja zarobkowa po 1989 r. (głównie do Wielkiej Brytanii, Irlandii, Niemiec, Austrii, Włoch, Kanady i Stanów Zjednoczonych).
Media dla diaspory
Obecnie (2008) działają 3 telewizje nadające z terytorium Polski dla rodaków za granicą – TVP Polonia, Polsat 2 International i TVN International.
W Chicago działa największa polskojęzyczna telewizja poza terytorium RP – Polvision Waltera Kotaby.
Zobacz też
Informacje w siostrzanych projektach:
Ilustracje i media w Wikimedia Commons
Definicje słownikowe w Wikisłowniku
Wiadomości w Wikinews- Stowarzyszenie "Wspólnota Polska"
- Karta Polaka
- Marsz Polonii
- Światowe Igrzyska Polonijne
- placówki dyplomatyczne i konsularne Polski na świecie oraz obcych państw w Polsce
- przepisy wjazdowe do państw obcych dla obywateli polskich
Przypisy
- ↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 Polonia w liczbach (pol.). Stowarzyszenie "Wspólnota Polska". [dostęp 2011-03-27].
- ↑ 2,0 2,1 Polacy na Białorusi – Liczebność i rozmieszczenie ludności polskiej według ostatnich spisów powszechnych.
- ↑ Raport Ambasady RP w Berlinie. W: Krzysztof Sawicki: Raport o sytuacji Polonii i Polaków za granicą 2009. zespół pracowników Departamentu Współpracy z Polonią MSZ. Warszawa: Polski Instytut Spraw Międzynarodowych, 2009, s. 177. ISBN 978-83-89607-81-2. [dostęp 2011-02-28]. (pol.)
- ↑ Polonia w liczbach (pol.). Stowarzyszenie "Wspólnota Polska". [dostęp 2011-02-28].
- ↑ Polacy za granicą. Świat Polonii, Stowarzyszenie Wspólnota Polska
Bibliografia
- Jan Rozwadowski: Emigracja polska we Francji. Europejski ruch wychodźczy. La Madeleine lez Lille, 1927, (304 s.)
- Edmond Marek: Luźne refleksje. O Polonii francuskiej. Wczoraj – dzisiaj – jutro. Lille 1982, (25 s.)
- Jan Paweł II a emigracja i Polonia 1978–1989. pod red. R. Dzwonkowskiego, S. Kowalczyka, E. Walewandra. Lublin 1991
- Edward Kołodzej: Emigracja z ziem polskich i Polonia. (1831–1939). Informator o źródłach przechowywanych w terenowych archiwach państwowych w Polsce. Warszawa, Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, 1997, (185 s.)
- Rocznik Polonii. Periodyk naukowy poświęcony społeczności polskiej i polonijnej w świecie. Nr 1. Wyd. Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz 2005, (181 s.)
- Rocznik Polonii. Periodyk naukowy poświęcony społeczności polskiej i polonijnej w świecie. Nr 2. Wyd. Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz 2006, (192 s.)
Linki zewnętrzne
- Świat Polonii - Stowarzyszenie Wspólnota Polska
- Instytucje i organizacje polonijne
- Raport o sytuacji Polonii i Polaków za granicą 2009. Ministerstwo Spraw Zagranicznych
|
||||||||||||||
Źródło „http://pl.wikipedia.org/wiki/Polonia”
Tekst udostępniany na licencji Creative Commons.